Μανώλης Ανδρουλιδάκης (1909-2005), δεξιοτέχνης βιολάτορας από τα Μέσα Μουλιανά Σητείας

2

Μανώλης Ι. Ανδρουλιδάκης

            Ο Μανώλης Ανδρουλιδάκης γεννήθηκε το 1909 στα Μέσα Μουλιανά. Ήταν γιός του Γιάννη Ανδρουλιδάκη και της Μαρίας (Νταριβοπούλας). Νυμφεύτηκε δυο φορές. Η πρώτη του γυναίκα ήταν η  Αθηνά Σπυριδάκη. Από την πρώτη του γυναίκα απόκτησε τρια παιδιά, δυο αγόρια,  τον Νίκο και τον Γιάννη και μια θυγατέρα την  Νίκη.

            Ο Μανώλης στάθηκε τυχερός  παρ’ όλο που γεννήθηκε και μεγάλωσε σε μια δύσκολη εποχή λίγο μετά την απελευθέρωση και την ενσωμάτωση της Κρήτης στην μητέρα Ελλάδα και βγαίνοντας από τα αποκαϊδια των βαλκανικών πολέμων και της Μικρασιατικής καταστροφής. Ήταν φαίνεται γραφτό από την μοίρα να γίνει ένας δεξιοτέχνης του βιολιού.

            Ο πατέρας του ήταν πολύ καλός βιολάτορας και λυράρης  και αποδείχτηκε διορατικός για την κλίση του γιου του στην μουσική,  ώστε να τον ωθήσει στην ενασχόληση του με αυτή αγοράζοντας του αρχικά ένα μαντολίνο. Αυτό επέδρασε θετικά στην ψυχή του μικρού Μανώλη ώστε να ξεδιπλώσει το ταλέντο του και να ασχοληθεί πολύ σύντομα και με το βιολί. Εφ’ όσον γνωρίζουμε ό,τι ασχολήθηκε καταρχάς με το μαντολίνο, εξ’ απαλών ονύχων γαλουχήθηκε με τις κοντυλιές και τους άλλους παραδοσιακούς τοπικούς σκοπούς.  Αυτό επέδρασε στην μουσική του παιδεία αλλά και στην εν γένει διάπλαση της προσωπικότητας του, μιας και η μουσική όπως γνωρίζουμε εξευγενίζει τα ήθη.

            Είναι η περίοδος όπου ο Στρατής Καλογερίδης είχε αρχίσει να γίνεται ευρύτερα γνωστός σε όλη την Ανατολική Κρήτη. Η επίδραση του μεγάλου αυτού μουσικού ήταν αναπόφευκτη για τον νέο φέρελπι μουσικό από τα Μέσα Μουλιανά. Αδιάψευστος μάρτυρας αυτής της επίδρασης, είναι η ηχογράφηση που έχουμε. Ο ίδιος έλεγε ό,τι μέχρι τότε κιαής Στειακός δεν ήπαιζε τις κοντυλιές του Καλογερίδη. Ο δάσκαλος έχαιρε της εκτιμήσεως αλλά και της αναγνώρισης του ως δεξιοτέχνη βιολάτορα, από το σύνολο των συναδέλφων του ντόπιων καλλιτεχνών.  Ο Διονύσης Γιαννακάκης τον κατέτασσε μέσα στην τριάδα των καλλιτεχνών,  μετά τον Φοραδάρη και τον Καλογερίδη.  Ο Ηλίας Οικονομάκης, βιολάτορας και ερευνητής της παραδοσιακής μουσικής της Ανατολικής Κρήτης με καταγωγή από την Τουρλωτή,  σε τηλεφωνική επικοινωνία μου είχε πει ό,τι τον είχε ακούσει από κοντά και ό,τι του έκανε μεγάλη εντύπωση το παίξιμο του. Αλλά και ο ίδιος εκτιμούσε, αναγνώριζε τους <<μεγάλους>> μουσικούς και τους είχε ως πρότυπο. Αγαπούσε και λάτρευε φυσικά την ίδια την μουσική, ίσως περισσότερο από κάθε τι άλλο, ακόμα κι από τον ίδιο του τον εαυτό.  Χαρακτηριστικά μου διηγήθηκε η κόρη του Νίκη πως μια φορά άκουσε ένα μεγάλο μουσικό   και  μονολόγησε <<ας έπαιζα σαν κι αυτόν κι ας είχα κι ένα μάτι>>!!!

8

Παίζοντας σε γάμο ομογενή στην Αμερική κάνοντας χρήση για πρώτη φορά ενισχυτή (δεκ. ’60)

            Ερασιτεχνικές ηχογραφήσεις του Μανώλη Ανδρουλιδάκη έγιναν στην Αμερική,    στο Ηράκλειο, στην Σητεία καθώς πιθανόν και στα Μέσα Μουλιανά. Η ηχογράφηση που έχουμε βρει στην  μέχρι τώρα έρευνα   είναι αυτή που έγινε στο σπίτι του στην Σητεία, το 1960.  Τον συνοδεύει ο γιος του  Νίκος στην κιθάρα και τραγουδούν μαζί με τον αδερφό  του Γιάννη τα δεκαπεντασύλλαβα ομοιοκατάληκτα (μαντινιάδες). Η ποιότητα της ηχογράφησης είναι σχετικά καλή, λαμβάνοντας υπόψη ό,τι έγινε με μπομπινόφωνο, το πρωτόγονο μέσο της εποχής.

            Όσον αφορά την  καριέρα του ως διδάσκαλος αφού τελείωσε την στρατιωτική του θητεία, διορίστηκε στο κοινό δημοτικό σχολείο των Μέσα & Έξω Μουλιανών, στον Αφέντη Χριστό. Ακολούθως έκανε ένα χρόνο στο Καρύδι, δυο στην Σίτανο και επί τριάντα συναπτά έτη υπηρέτησε στο (1ο) πρώτο δημοτικό σχολείο Σητείας. Στους μαθητές του εκτός από τα υπόλοιπα μαθήματα, τους δίδασκε και μουσική με το βιολί. Δίδασκε επίσης παραδοσιακούς χορούς και ασκήσεις. Επίσης διοργάνωνε με επιτυχία τις γυμναστικές επιδείξεις του σχολείου του. Αυτός ήταν ο λόγος σύμφωνα με την μαρτυρία της δεύτερης γυναίκας του, που έμεινε τόσα χρόνια στο ίδιο σχολείο (1ο Δημοτικό Σχολείο Σητείας) μέσα στην πόλη. Μάλιστα είχε πάει με τους μαθητές του στην Ιεράπετρα για την επίδειξη αυτών των γυμναστικών επιδείξεων.

Ο Μανώλης Ανδρουλιδάκης απεβίωσε πλήρης ημερών το 2005 σε ηλικία 96 χρονών.

Επιμέλεια – φωτογραφίες: Μανώλης Ν. Παπαδάκης