«Aνιχνεύοντας στους δρόμους της μουσικής παράδοσης – Ανατολική Κρήτη», Ηλία Γ. Οικονομάκη

   20150901_000435

Το δεύτερο βιβλίο του Ηλία Γ. Οικονομάκη

     Το δεύτερο βιβλίο του γνωστού μελετητή της Μουσικής Παραδόσεως της Ανατολικής Κρήτης και βιολάτορα, Ηλία Γ. Οικονομάκη με τίτλο <<Aνιχνεύοντας στους δρόμους της μουσικής παράδοσης – Ανατολική Κρήτη>>, αφιερώνεται από τον ίδιο στην μνήμη του πατέρα του Γεωργίου Οικονομάκη και της μητέρας του Δέσποινας, αλλά και στην μνήμη του καθηγητού του στην Μουσική, Ιωάννη Παπαδόπουλου, που πρώτος τον δίδαξε και τον μύησε στα θεωρητικά της θείας τέχνης και επιστήμης.

  Έχει την γνωστή μορφή και διαστάσεις της σειράς των βιβλίων του Ηλία Οικονομάκη. Είναι δακτυλογραφημένο δε από τον ίδιο τον συγγραφέα, καθώς και η έκδοση του(Αθήνα, 2003).

   Το παρόν  περιλαμβάνει ένδεκα μέρη – ενότητες. Το όλο περιεχόμενο αξίζει προσεκτικής ανάγνωσης και μελέτης.  Οι ενότητες που σχετίζονται άμεσα με την Παραδοσιακή Μουσική της Ανατολικής Κρήτης  είναι  η τέταρτη και από την έκτη μέχρι και την ενδέκατη.

Τα μέρη του βιβλίου είναι τα εξής:

α. Ιστορικά – Γνώμες και απόψεις

β. Η μουσική στην Αρχαία Ελλάδα και στο κράτος του Μ. Αλεξάνδρου

γ. Βυζαντινή μουσική

δ. Μουσικά όργανα

ε. Βασικοί παράγοντες που καθόρισαν την πορεία της μουσικής

στ. Ιστορική πορεία της μουσικής στην Κρήτη

ζ. Ανατολική Κρήτη – «Ερωτόκριτος» του Βιτσέντζου Κορνάρου

η. Μουσική Παράδοση Ανατολικής Κρήτης

θ. Ανακεφαλαίωση – Απόψεις

ι. Γεγονότα και παράγοντες που επηρέασαν την πορεία της μουσικής στον 20ον αιώνα. Προοπτική – Απόψεις.

ια. Αναφορές στα κείμενα της Πραγματείας

  Εμείς για τον λόγο ό,τι είναι φύσει αδύνατο (αλλά και μη ηθικό) ν’ αναφερθούμε αναλυτικά σε κάθε ενότητα, επιλέξαμε από το όγδοο μέρος τον όρο Κοντυλιές όπως τον αναλύει μέσα από την έρευνα του ο συγγραφέας.

   …Η μουσική της Ανατ. Κρήτης, στην σημερινή της μορφή, αποτελείται από ολοκληρωμένα μουσικά κομμάτια, που πήραν γενικά την ονομασία «κοντυλιές». Για την ονομασία τους αυτή, υπάρχουν δυο διαφορετικές απόψεις:

α. Οι «κοντυλιές», φέρουν την ονομασία τους από το πανάρχαιο μουσικό όργανο (πνευστό), τον αυλό από καλάμι που όπως ξέρουμε αποτελείται από κοντύλους. Έτσι οι κόντυλοι αυτοί έδωσαν και την ονομασία στη μουσική.

20150831_234049

β. Οι «κοντυλιές», σαν όνομα, προέρχονται από τις φάλαγγες των δακτύλων, που λέγονται και κόντυλοι, από τη χρήση τους πάνω στις χορδές του μουσικού οργάνου, καθώς αυτό παίζεται από τον οργανοπαίκτη.

  Η δεύτερη αυτή άποψη, είναι και προσωπική μας γνώμη για τους παρακάτω λόγους:

(1) Οι κόνδυλοι στο καλάμι δεν συμβάλλουν και δεν συμμετέχουν στην παραγωγή του ήχου.

(2) Οι φάλαγγες (κόντυλοι) των δακτύλων, δημιουργούν τους τόνους, τους διαφορετικούς μουσικούς φθόγγους της μουσικής, καθώς αλληλοτοποθετούνται πάνω ή πλαϊ στις χορδές του μουσικού οργάνου.

(3) Παλαιότερη ονομασία για τις «κοντυλιές» ήταν και «δακτυλιές» και σπανιότερα «δακτυλιδιές»

(4) Με βάση τη σκέψη και τη θεώρηση αυτή, «κοντυλιά» με τη στενή της έννοια, είναι μια διαδρομή των δακτύλων πάνω στις χορδές, που αντιστοιχεί σε ένα ή περισσότερα μουσικά μέτρα, ώστε να σχηματίζεται το μουσικό μοτίβο ή όχι σπάνια και το μουσικό θέμα.

(5) Κατά διαφορετική διατύπωση, οι «κοντυλιές» είναι μικρά μουσικά θέματα, όσο η μισή φράση μιας μαντινιάδας.

Η θεωρητική ερμηνεία, σύμφωνα με τα προηγούμενα, της «Κοντυλιάς», είναι το μουσικό ολοκληρωμένο νόημα και ταυτίζεται με εκείνο που στη γλώσσα του λαού λέγεται «γύρισμα». Πρακτικά στο λαό επικράτησε ολόκληρο το μουσικό κομμάτι να ονομάζεται «κοντυλια» π.χ. κοντυλιά του FA ή κοντυλιά του Sol κ.ο.κ.

Οι κοντυλιές, στην διάρκεια του προηγούμενου αιώνα, έπαιρναν και συνεχίζουν και σήμερα να παίρνουν την ονομασία τους από την μουσική κλίμακα που παίζονται. Οι συνηθισμένες κλίμακες που χρησιμοποιούνται για τις κοντυλιές είναι: LA MAGGIORE, LA MINORE, RE MINORE, RE MAGGIORE, SOL MAGGIORE, DO MAGGIORE, FA MAGGIORE, κ.λπ. με λαϊκή ονομασία κοντυλιά του LA, κοντυλιά του RE κ.λπ. Αυτή η ονομασία κατά κλίμακες, μάλλον οφείλεται, χωρίς τούτο να είναι εξακριβωμένο, στον περίφημο συνθέτη και βιολιστή Στρατή Καλογερίδη.

Οι κοντυλιές, σαν μουσική, διαμορφώθηκε μέσα στο χώρο της Ανατολικής Κρήτης. Είναι αυτόχθονο δημιούργημα του λαού της και πολλές απ’ αυτές υπήρχαν και την εποχή του Βιτσέντζου Κορνάρου….