ΚΑΛΟΓΕΡΙΔΕΙΑ 2015………………. <<Η βιολιστική παράδοση στα βορνά χωριά της Στείας>> Εναρκτήριος λόγος

Αγαπητοί φίλες και φίλοι,

σήμερα είναι μια μέρα ξεχωριστή για τη Σητεία και τα βορινά χωριά της, μια μέρα χαράς αλλά και ανταπόδοσης τιμής σ’ αυτούς που διασκέδασαν πολλές γενιές με το βιολί τους.

Φέτος δημιουργήσαμε ένα νέο θεσμό τα Καλογερίδεια, ο οποίος θα έχει ως σκοπό την ανάδειξη της μουσικής μας παράδοσης.

afisa teliki2

Έτσι θα τιμάτε από τούδε και στο εξής ο μεγάλος Στειακός μουσικός, ο Στρατής Καλογερίδης, ο οποίος ανήγαγε την Παραδοσιακή Μουσική της Ανατολικής Κρήτης σε υψηλότερα επίπεδα. Ήταν το λιγότερο που μπορούσαμε να κάνουμε. Ελπίζουμε ο Δήμος Σητείας, και  η ΔΟΚΑΣ να αγκαλιάσουν με θέρμη τα ΚΑΛΟΓΕΡΙΔΕΙΑ έτσι ώστε να γίνονται καλύτερα χρόνο με το χρόνο.

10500251_541388659299710_4418551956662633045_n

Ευστράτιος Καλογερίδης (1883-1960)

Μετά την περσινή, ομολογουμένως επιτυχημένη, τιμητική εκδήλωση για τον σπουδαίο βιολάτορα της Ζάκρου κ. Παύλο  Εξουζίδη, το φορτίο που έπεσε στους ώμους μας έγινε μεγαλύτερο. Σκεφτήκαμε να πάμε από την Ζάκρο στα βορινά χωριά της Στείας, χωριά με τόσο μεγάλη παράδοση όχι μόνο στην μουσική αλλά σε όλες τις τέχνες, στα ήθη στα έθιμα, στον πολιτισμό.

Λάστρος, Σφάκα, Τουρλωτή, Μυρσίνη, Μέσα & Έξω Μουλιανά, Χαμέζι και Σκοπή, 8 χωριά, 8 σταθμοί, στη μουσική μας διαδρομή.

20150813_164647

Τα βορινά χωριά της Σητείας

Σε κάθε χωριό οι βιολάτορες όπως ο παπάς και ο δάσκαλος, ήταν άτομα με αυξημένο κύρος. Οι μουσικοί γενικά  επιτελούσαν κοινωνικό έργο, πολύ σπουδαίο γιατί διασκέδαζαν τη κοινότητα του χωριού, σε εποχές που δεν υπήρχαν άλλοι τρόποι διασκέδασης. Όλοι οι χωριανοί περίμεναν πως και πως να έρθει το βράδυ της Κυριακής για να στελιώσουν το χορό και το τραγούδι στα καφενεία του χωριού. Όλοι οι κόποι και τα βάσανα της ζωής έσβηναν δια μαγείας με μιας μόλις ακούγονταν οι πρώτες κοντυλιές.

Το βιολί όλο σχεδόν τον 20ο αιώνα ήκμασε ιδιαιτέρως σ’ αυτά τα χωριά. Μη ξεχνάμε ό,τι η καταγωγή του σπουδαιότερου κατά κοινή ομολογία βιολάτορα της Κρήτης, του βιρτουόζου Στρατή Καλογερίδη ήταν από την Μυρσίνη.  Με τις επισκέψεις του εκεί   επηρέασε τους ντόπιους επίδοξους καλλιτέχνες να ασχοληθούν με το βιολί κι όχι με το έτερο σολιστικό όργανο της περιοχής το λυράκι (και μετέπειτα την  λύρα), η οποία κυριαρχούσε όλο τον 19ο αιώνα. Αλλά και οι λιγοστοί δίσκοι του γραμμοφώνου, οι πλάκες, αναπαρήγαγαν τις Στειακές Κοντυλιές από το βιολί του στα καφενεία των χωριών. Δεν είναι τυχαίο ό,τι  ο Στρατής Καλογερίδης μαζί με τον επίσης μεγάλο βιολάτορα  Μιχάλη Λαγουδάκη, ήταν οι  πρώτοι μουσικοί που ηχογράφησαν σε δίσκους των 78 στροφών.

Αλλά και η αλληλεπίδραση των ξένων δυνάμεων ως εγγυήτριες δυνάμεις στην Κρητική Πολιτεία στις αρχές του 20ου αιώνα με τους αυτόχθονες κρητικούς έπαιξε τον ρόλο της. Η αλληλεπίδραση αυτή του ντόπιου πληθυσμού με τους Ευρωπαίους ήταν αναπόφευκτη. Από τότε μπαίνουν δειλά στο ρεπερτόριο των βιολατόρων τα λεγόμενα Ευρωπαϊκα ή οι κολλητοί χοροί δηλ. τα βαλς, τα ταγκό, τα φοξ-τροτ, η πόλκα.. Το βιολί ήταν το πλέον κατάλληλο μουσικό όργανο για να αποδώσει αυτούς τους σκοπούς.

11892277_719492208156020_8638303283817617467_n

Η τιμητική πλακέτα 

Σ’ αυτό το σημείο θα ήθελα να ευχαριστήσω τους πολύτιμους χορηγούς της εκδήλωσης μας, που αν και σε δύσκολους καιρούς πρόθυμα ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα μας για στήριξη. Χωρίς εσάς δεν θα μπορούσαμε να πραγματοποιήσουμε την σημερινή εκδήλωση.

Πιο συγκεκριμένα ευχαριστούμε την εταιρεία γαλακτοκομικών προϊόντων – Κουβαράκη, το κατάστημα ενδυμάτων Top Fashion του Δημήτρη Γιαννακάκη, τα ρακάδικα του Νίκου και του Δημήτρη Γαρεφαλλάκη, το κατάστημα τεντών-μοκετών Γιάννη Δερμιτζάκη, το κέντρο  Τύπου του Γιώργη Καρνιαδάκη, , την Βίλα Romanza του Κωστή Λυμπερίου, το Καφέ Κόρνερ του Θρασύβουλου Αγγελάκη, το γραφείο τουρισμού του Νίκου Τζωρτζάκη, και τους Πολιτιστικούς Συλλόγους Σφάκας και Έξω Μουλιανών.

Θέλω επίσης να  ευχαριστήσω:

  • την ΔΟΚΑΣ και τον υπεύθυνο αντιδήμαρχο κ. Λεωνίδα Τερζή
  • το Υπουργείο Πολιτισμού και την αντίστοιχη εφορεία Αρχαιοτήτων για την δωρεάν εκχώρηση του χώρου της Καζάρμας
  • τους πολύτιμους συνεργάτες μου Νίκο Ραπάνη και Γιώργη Τσικαλάκη,
  • τους χορηγούς επικοινωνίας μας, τις εφημερίδες «Σητειακά» και «Νέα Επαρχία»,
  • επίσης ένα μεγάλο ευχαριστώ στο Λύκειο Ελληνίδων για την άμεση ανταπόκριση στο κάλεσμα μας,
  • στον γραφίστα μας κ. Γιαννη Γραμμένο
  • στο sitiapress και το Studio VAI TV για την βιντεοσκόπηση,
  • στον ηχολήπτη μας κ. Κριθαράκη
  • καθώς και στους αγαπητούς φίλους μουσικούς που θα μας παίξουν γνήσιες στειακές κοντυλιές και θα μας μεταφέρουν σε περασμένες αλλά αλησμόνητες εποχές.

Σας ευχαριστούμε κι εσάς που ήρθατε για να τιμήσετε με την παρουσία σας τους βιολάτορες των βορινών χοριών της Στείας. Στο πρόσωπο των 11 τιμώμενων βιολατόρων τιμούμε όλη την βιολιστική παράδοση αυτών των όμορφων χοριών της Στείας.   Για μας όλοι είναι ισάξιοι από τον πιο δεξιοτέχνη μέχρι και τον τελευταίο βιολάτορα. Το έργο τους ήταν εξίσου πολύτιμο.

afisa teliki1

Οι 11 τιμώμενοι βιολάτορες:

* Γιαλεσάκης Γιώργος, Σφάκα

* Συντυχάκης – Ηλιάκης Μανώλης, Σφάκα

* Οικονομάκης Ηλίας, Τουρλωτή

* Χριστοδουλάκης Μανώλης, Τουρλωτή

* Τσαγκαράκης Νικόλαος (Κουτούνιος), Τουρλωτή

* Ζερβάκης Γιάννης (Μαέστρος), Τουρλωτή

* Μανιαδάκης Αντώνης, Μυρσίνη

* Ανδρουλιδάκης Μανώλης, Μέσα Μουλιανά

* Γιακουμάκης Μιχάλης, Έξω Μουλιανά

* Σταυρουλάκης Γιάννης, Χαμέζι

* Λαγουδάκης Μιχάλης, Σκοπή

Δυστυχώς δεν θα έχουμε τιμώμενο βιολάτορα από το χωριό Λάστρο, και αυτό δεν ήταν δικιά μας υπαιτιότητα, παρ ολες τις προσπάθειες που κάναμε να εκπροσωπηθεί κι αυτό. Για την Ιστορία να αναφέρουμε τους Λαστριανούς βιολάτορες

Μιχαήλ Καλομενόπουλος, Νικόλαος Τορνικάκης, Γρηγόρης Φραγκούλης, Γρηγόρης Κωνσταντουράκης, Μανώλης Χατζηδάκης, Χριστόφορος Μακρυνάκης,  Ιωάννης Μαρουκλής, Εμμανουήλ Πετράκης, Στέλιος Παπανδρουλάκης.

Επίσης να σας γνωστοποιήσουμε την ύπαρξη στο διαδίκτυο μιας σελίδας στο facebook με τίτλο «Σελίδα προς διάσωση και διάδοση της Στειακής Μουσικής» και της Ιστοσελίδας με τίτλο «Παραδοσιακή Μουσική Ανατολικής Κρήτης» και διεύθυνση www.easterncrete-music.gr Σ’ αυτές μπορείτε να πλοηγηθείτε και να βρείτε πλούσιο υλικό της μουσικής μας παράδοσης.

Αγαπητοί φίλες & φίλοι,

ελπίζουμε στην συνέχεια της μεγάλης βιολιστικής παράδοσης της Σητείας και όλης της Ανατολικής Κρήτης. Είναι χρέος όλων μας να πάμε ένα σκαλί παραπάνω την μεγάλη βιολιστική παράδοση του τόπου μας! Σας εύχομαι η σημερινή βραδιά να σας μείνει βαθιά χαραγμένη στην μνήμη σας.

Σας ευχαριστώ πολύ για την προσοχή σας!

Μανώλης Ν. Παπαδάκης,

Καζάρμα, 13 Αυγ. 2015

* Οι μουσικοί που έλαβαν μέρος και λάμπρυναν με την παρουσία τους την εκδήλωση είναι οι:

* Γιώργος Δαουράκης

* Νίκος Θαλασσινός

* Στέλιος Κοξαράκης

* Μανόλης Μοσχάκης

* Μανόλης Παπαδάκης

* Γιάννης Πρωτογεράκης

* Γιώργος Σφενδουράκης

* Γιώργος Τσαντάκης

* Νίκος Τσικαλάκης

* Μιχάλης Φραγκιαδάκης